29 oktober, 2017

Digitale vraag

"Nu krijgen we weer een referendum over de sleepwet voor de inlichtingendiensten. Dat is een buitengewoon ingewikkeld ding met enorme consequenties als het niet doorgaat. Daar kun je geen digitale vraag over stellen: ja of nee."

Het zijn de woorden van Sybrand Buma. In een interview in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. Hij heeft gelijk. Veel dingen zijn trouwens buitengewoon ingewikkeld en hebben enorme consequenties als ze niet doorgaan. Of als ze wel doorgaan trouwens.
Toch stemmen kamerleden over al die dingen uiteindelijk precies zoals burgers dat doen tijdens een referendum: ja of nee. Dus dat kan best.

25 mei, 2017

Choho, D66 & de Amsterdamse imam

Het is inmiddels een weekje geleden dat wethouder en D66-lijsttrekkerskandidaat Choho het zei: Amsterdamse imams moeten in Amsterdam geboren zijn. Daarna heb ik er niks meer over gehoord. En ik vind dat gek.

D66 laat zich altijd voorstaan op zijn open houding naar de wereld. Maakt zich druk over expats en het vrije verkeer van personen in de Europese Unie. Maar als het om imams gaat, laat de Amsterdamse kandidaat-lijsttrekker zich ronduit kennen als xenofoob. Natuurlijk - je schijnt dat tegenwoordig altijd te moeten schrijven, dus dat doe ik nu ook - zorgen over salafistische predikers zijn terecht. Maar wie denkt dat in Amsterdam geboren imams, moslims of mensen vanwege hun geboortegrond niet radicaliseren, kent zijn stad niet. Wie als oplossing voor zijn zorgen over de verspreiding van het salafisme kiest voor alleen geboren Amsterdammers als imam, laat zich van een hele nare kant zien.

Maar goed. Dat is dan Choho. Maar ik hoor er geen één D66-er over. Geen één! Hoe kan dat nou? Wat de man zei, past toch op geen enkele manier bij D66? Dan moeten er in die partij toch mensen opstaan die het belangrijk vinden om even te laten weten dat die Choho op dit punt helemaal alleen staat?

21 mei, 2017

Berliner Wasserbetriebe

Met het Algemeen Bestuur van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht was ik op bezoek bij het Berliner Wassebetriebe. Stel je er niet te veel van voor: donderdagmiddag in de trein, vrijdag in de bus van hot naar her en zaterdagochtend weer terug. De moeite was het wel. En omdat zo’n reis betaald wordt van belastinggeld, laat ik hier graag weten wat ik er van leerde.

Twee dingen sprongen er uit. We bezochten een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Rioolwater zuiveren is in Berlijn geen ander proces dan in Amsterdam en omstreken. Het vieze water gaat aan de ene kant de zuivering in, en na verschillende behandelingen gaat het er schoon (genoeg) weer uit. Onderdeel van de rioolwaterzuiveringsinstallatie zijn voorbezinktanks. Dat zijn in Nederland grote ronde betonnen bakken, van soms wel tientallen meters in diameter. In Duitsland zijn het een soort enorme eieren, die op hun beurt dan weer tientallen meters hoog zijn. Niemand kon een verklaring geven voor het feit dat die voorbezinktanks in Nederland en Duitsland zo van elkaar verschillen. Althans, geen technische verklaring. En die is er natuurlijk ook niet. Duitse ingenieurs kunnen niet beter of slechter rekenen dan Nederlandse. Een verschil is er wel. De Nederlandse tanks zijn duur in het onderhoud, maar goedkoop om te bouwen. De Duitse zijn precies omgekeerd: duur om te bouwen, goedkoop in het onderhoud. De verklaring die uiteindelijk boven kwam drijven was cultuur. Daar doken we niet verder in, maar je kunt er natuurlijk alles bij verzinnen. Nederlandse zuinigheid, Duitse degelijkheid, bijvoorbeeld. Als eenvoudige jurist in een waterwereld die vol zit met technici trok ik vooral de conclusie dat die ene oplossing die technici altijd presenteren, heus niet echt altijd de enige juiste hoeft te zijn. Handig om er nu een verhaal bij te hebben.

Ook opvallend was de Duitse belasting op verhard oppervlak. In Nederland kennen we dat niet. Nederlandse regelgeving wil dat wie oppervlakte verhard, zorgt voor voldoende waterberging. Hoe meer verhard oppervlak (wegen, huizen, etc), hoe sneller regenwater op het riool terecht komt. En dat kan al dat water op een gegeven moment niet meer aan, met wateroverlast tot gevolg. Voor wie er nog meer over wil weten: volg deze link naar Rainproof. In Duitsland gaan ze een stap verder. Ook voor bestaand verhard oppervlak moet je belasting betalen. Hoewel het niet gaat om grote bedragen, had de invoering van de belasting wel effect. Na een jaar of tien was het verhard oppervlak met zo’n 10 tot 15% gedaald. Al met al een voorbeeld dat laat zien dat belasting ook in het waterbeheer een goede knop is om aan te draaien.

Tot slot. Nederlandse gemeenten, waterschappen en provincies hebben de afgelopen jaren fors bezuinigd op dit soort studiereizen. Snoepreisjes voor de elite, die aan de gewone burger niet zijn uit te leggen. Dit uitstapje naar Berlijn was de eerste keer in de meer dan 20 jaar dat ik politiek actief ben, dat ik op studiereis naar het buitenland ging. En ik vind het zinvol. Zinvol vanwege de dingen die ik heb geleerd. Maar ook zinvol omdat ik mijn collega-bestuurders beter en op een andere manier heb leren kennen. Wist ik veel dat die ene collega stijf van de zenuwen stond voor de (tweede) kampioenswedstrijd van Feyenoord? Ik ben ervan overtuigd dat we door dat soort dingen van elkaar te weten ook betere bestuurders worden, die elkaar makkelijker weten te vinden als het nodig is.

02 januari, 2017

Vuurwerkmanifest

“Wees niet bang om Tyler pijn te doen.” Deze bijzondere en onrustbarende zin viel te lezen in de handleiding voor de nieuwe huisgenoot Tyler. Poes Tyler. Tyler – sowieso eerder een naam voor een kater, wat eigenlijk al een beetje gek was – bleek geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.

Toen ze in het vroege voorjaar van 2015 bij ons kwam wonen blies ze naar iedereen die op minder dan een meter afstand kwam, haalde uit naar alles wat bewoog en koos er voor een paar dagen in de Chesterfieldfauteuil te gaan wonen. Heel langzaam raakte ze na een paar weken gewend. Niet dat ze bij iedereen op schoot kwam liggen, maar als het heel stil in huis was, wilde ze wel eens tevoorschijn komen en naast je op de bank gaan liggen. De langzaam opgaande lijn werd in de zomervakantie van 2015 doorbroken door een logeerkat en het feit dat de zorg voor de kat tijdens onze afwezigheid door verschillende buren en gasten ter hand werd genomen. Bij terugkomst bleek Tyler zo zeer aangedaan te zijn door de stress die dat allemaal veroorzaakte, dat ze in huis begon te plassen.

De diagnose stress werd overigens pas definitief gesteld toen we vele euro’s verder waren. Een extra kattenbak (redelijk te betalen), speciaal voer (kostbaar), een feromonenspray (nog kostbaarder) en een offensief vol liefde van huisgenoot P. (onbetaalbaar) hielpen Tyler van de stress en het plassen in huis af.

De jaarwisseling 2015/2016 brachten we door in Berlijn, maar nu waren we thuis. Alle gelegenheid om onze stressgevoelige kat te observeren terwijl buiten zware kanonskogels werden afgestoken en gillende vuurpijlen de lucht ingingen. Het was geen picknick. Tyler plaste op de trap, kroop onder de bank en toen huisgenoot P. haar uiteindelijk wist te verleiden om op schoot te komen, bleek haar hartslag door het plafond te schieten. Vanochtend – toch twee nachten verder – was ze nog steeds van slag.

Nu heb ik dus het vuurwerkmanifest ondertekend.

26 juni, 2016

2 miljoen 2.0

Afgelopen week werd ik weer eens toegesproken door Zef Hemel. Deze keer bij een stadsconferentie van Kennisnetwerk Amsterdam. Onderwerp van de conferentie: de onstuitbare groei van Amsterdam. Weer hield Zef Hemel zijn verhaal dat Amsterdam moet willen groeien naar 2 miljoen inwoners. Niet omdat het kan, maar omdat het gebeurt.

Het verhaal is eigenlijk simpel. Mensen willen in de stad wonen, en in Nederland is er eigenlijk maar één stad: Amsterdam. Amsterdam is groter dan de gemeente Amsterdam. De stad heeft een enorme uitstraling en invloed, die ver voorbij die gemeentegrenzen gaat. Groei in Utrecht, Haarlem of Zaanstad, het is allemaal Amsterdamse groei. Een groei die bijna als vanzelf gaat. De vraag is niet of die groei komt en doorzet, maar hoe de groeiende en gegroeide stad er uit gaat zien. Het pleidooi van Zef Hemel? Laten we de groei omarmen, naar onze hand zetten en in ons voordeel benutten.
Ik kan zijn verhaal wel volgen. De groei is er en is onstuitbaar. We houden hem niet tegen. Jarenlang hebben we geprobeerd de groei te spreiden over Nederland. Dan moest de PTT naar Groningen, of de Belastingdienst naar Heerlen. Dan zouden de mensen die er werken mee naar Groningen en Heerlen gaan. En allemaal andere mensen zouden er vanzelf achter aan gaan. Het is niet gebeurd. Groeit Groningen Stad misschien nog wel, de provincie Groningen loopt leeg. En Limburg is al helemaal een krimpregio.

If you can't beat the growth, join it! Het lijkt een goed adagium: grijp de kansen van de groei! Als de groei komt, wil hem dan ook, omarm hem. Erken niet alleen dat Amsterdam groeit naar 2 miljoen inwoners, maar wil dat ook. Want als je het wilt, ben je de groei. En als je de groei bent, kun je zijn richting mee bepalen.

Zef Hemel is een visionair. Hij stapelt statistieken op statistieken, legt ontwikkelingen naast ontwikkelingen en ziet en voorziet wat er gebeurt. Maar de meesten van ons zien het niet gebeuren. We zijn met andere dingen bezig. Met dingen die we zelf willen. Met onze opleiding, ons werk, ons burgerinitiatief, kinderen opvoeden, sporten, of regelmatig museumbezoek. Of we kijken gewoon tv. En dan banjert Zef Hemel daar opeens doorheen met zijn verhaal dat onze stad twee keer zo groot wordt. Groei waar we niet om vroegen. Groei die bedreigend is. Zien mijn buurt en mijn stad er straks nog uit zoals ik hem ken? Voel ik me er nog thuis? Is mijn huis nog te betalen? Of mijn volgende huis, als ik kinderen krijg, of juist wanneer ze het huis uit zijn?

Het verhaal van Zef Hemel klopt, maar het is niet compleet. Het laat onbesproken wat er gebeurt als we met onze rug naar de groei gaan staan. De groei gaat namelijk gewoon door, ook als we hem niet willen, ook als we proberen om hem tegen te houden. Dan groeit de groei niet voor ons, maar tegen ons. Dan koopt de groei alles wat los en vast zit, stijgen huizenprijzen de pan uit en komt de voorraad sociale huurwoningen steeds verder onder druk te staan. Dan groeit de groei waar hij niet gaan kan. Worden tegen de klippen op huizen gebouwd en verkamerd. Zonder te denken aan rainproof, duurzaamheid of leeftijdbestendig. Rijden er auto's op plekken waar we ze niet verwachtten en waar er ook geen plaats voor is. Zitten bussen, trams en metro's steeds voller, net als voet- en fietspaden. Zijn huizen voor loodgieters, politieagenten en juffen betaalbaar zolang ze blijven zitten waar ze zitten. Maar willen ze verhuizen, dan gaat het gelijk naar Purmerend of Almere. Om over hun kinderen maar te zwijgen.

Overdreven? Misschien. Maar niet heel erg. Want Amsterdamse huizenprijzen stijgen nu al, en wachttijden voor sociale huurwoningen worden langer. Het GVB vervoert meer mensen dan ooit en fietsfiles bestaan. De huizen die in de huidige bouwwoede worden gebouwd zijn niet duurzamer dan moet van de wet. En dan is de groei nog maar nauwelijks begonnen.

Het verhaal van Zef Hemel zou een stuk sterker worden als het ook vertelt wat er gebeurt als we niets doen. Pas als we ons bewust zijn van wat de groei met ons kan doen, kunnen we bewust met de groei omgaan. Het schijnt een communicatiewet te zijn dat je mensen niet bang mag maken, maar niet wijzen op de toekomstige realiteit lijkt me een vorm van liegen. Dat vind ik dan toch een grotere fout.

Er mist nog iets in het verhaal van Zef Hemel. De groei biedt onmiskenbaar kansen. Maar niet iedereen is in staat die kansen te grijpen. En sommige mensen grijpen mis. Wat we niet mogen laten gebeuren is dat die mensen met lege handen achter blijven, terwijl de groei doordendert. Wie weet zijn we het zelf wel…
Wie voorziet dat groei de toekomst is, oproept daarnaar te handelen, draagt ook de verantwoordelijkheid om de schade die de groei aanricht te voorkomen, te beperken en goed te maken. We hoeven niemand in de watten te leggen of verantwoordelijkheid voor zijn eigen toekomst uit handen te nemen. Wat we niet mogen doen, is met onze rug naar de schade van de toekomst te gaan staan. Worden sociale huurwoningen steeds schaarser? Dan moeten we er meer van bouwen. Kan de middenklasse niet meer terecht in de stad? Dan moeten we daar voor bouwen. Wordt de stad onbereikbaar? Dan moeten we investeren in openbaar vervoer en fietspaden. Komt er veel minder werk door robotisering? Dan moeten we met z’n allen minder gaan werken. Veranderen banen? Dan moeten we zorgen voor om- en bijscholing. En als we dat allemaal doen, zijn we er nog lang niet.

Zef Hemel heeft gelijk. Ik ben ervan overtuigd. Groot Amsterdam groeit als kool en zal die 2 miljoen inwoners halen. Dat biedt enorme kansen. Die moeten we grijpen. Maar om dat te begrijpen, moeten we elkaar ook het verhaal vertellen over wat er gebeurt als we stil blijven zitten. Daarbij zullen we hardop moeten zeggen dat we ons ook druk maken over de verliezers van de groei. Niet omdat ze anders lastig worden, maar omdat we niet ten koste van alles willen groeien. Sterker nog, we moeten kiezen voor een groei waarin we iedereen mee nemen!

08 april, 2016

Referendum

Had ik nou toch thuis moeten blijven? Twijfel, twijfel, twijfel. Ik ben woensdag gaan stemmen en ik stemde voor. Maar als ik niet was voor was gaan stemmen, en met mij nog een paar honderdduizend andere mensen, dan was die vermaledijde 30% niet gehaald. En dan was het referendum niet geldig geweest.

Maar ik vind niet gaan stemmen nogal cynisch. Democratie is een groot en schaars goed. Als ik kan stemmen, dan vind ik dat ik ook de plicht heb om dat te doen. Al was het maar omdat heel veel mensen op de wereld nooit kunnen stemmen. Dus ben ik gaan stemmen.

Een volgende keer wil ik een referendum dat echt werkt. Een referendum waarin de volksvertegenwoordiging echt gecorrigeerd kan worden. Met regels die mijn stem bij de samenstelling van de volksvertegenwoordiging en mijn stem bij dat referendum respecteren. Een referendum waarbij in ieder geval minstens zoveel stemmen tegen moeten zijn uitgebracht als de helft plus één van het aantal mensen dat bij de laatste verkiezingen heeft gestemd. En dat dat dan ook een meerderheid is van het totaal aantal uitgebrachte stemmen. Dan is het met recht ook echt een corrigerend referendum.

Dat zou ik mooi vinden. En als een volgend referendum weer wordt gehouden met dezelfde kromme regels als deze keer, ga ik toch stemmen. Wat moet ik anders?

18 september, 2015

Zetelroof

De eerste afsplitsing in het AB van AGV is een feit. André Spils kon al na een paar maanden niet meer door een deur met zijn eigen VVD-fractie. Het onoverbrugbare verschil van mening is politiek, zegt Spils, maar hij wil niet zeggen waarover hij dan zo onoverbrugbaar met de VVD van mening verschilt.

Het kan natuurlijk. Het kan dat je zo van mening verschilt met fractie- en partijgenoten, dat je vertrekt. Het overkwam SP-er Mauren van der Pligt in de Amsterdamse gemeenteraad. Zij was het faliekant oneens met het voorstel van haar eigen wethouder om perspectiefbanen te realiseren voor mensen met een uitkering. Dwangarbeid vond ze het. Eerst maakte ze haar standpunt duidelijk in eigen fractie, maar toen die achter de eigen wethouder bleef staan, gaf ze de pijp aan Maarten. Ze vertrok.

Het verschil tussen Van der Pligt en Spils? Van der Pligt stapte uit de gemeenteraad. Haar zetel was helemaal niet van haar, die was van de SP, vond ze. Let wel, Van der Pligt was met voorkeursstemmen gekozen. Spils niet.

Je zou de afsplitsing van Spils kunnen zien als een interne VVD-aangelegenheid. Dat is het niet. De keuze van Spils straalt af op het hele AB van het waterschap. Het was de bedoeling van de kiezer dat er op de zetel die Spils nu mee neemt, een VVD-er zit. Die zit er nu niet, en daarmee is de zetelroof van Spils een aantasting van de democratische geloofwaardigheid van het AB. Het AB weerspiegelt nu niet de wil van de kiezer.

Laten we hopen dat de eerste afsplitsing ook de laatste is.